WPATH-voorzitter Marci Bowers waarschuwde eerst zelf voor puberteitsblokkers — en verzwijgt dat nu

Op een bijeenkomst van het Mount Sinai Health System zei chirurg Marci Bowers in juni 2021 een zin die weinig ruimte voor interpretatie laat: "Every single child who was or adolescent who was truly blocked at Tanner Stage 2 has never experienced orgasm. I mean, it's really about zero." Vrij vertaald: elk kind dat werkelijk op Tanner-stadium 2 geblokkeerd werd, heeft nooit een orgasme ervaren — het is feitelijk nul. Diezelfde Bowers is sinds 2024 voorzitter van de World Professional Association for Transgender Health (WPATH), de organisatie wier richtlijnen wereldwijd — ook in Nederland — de basis vormen voor de behandeling van genderdysforie bij minderjarigen. In een opiniestuk in de New York Times in april 2023 pleitte ze juist vóór vroege blokkade, zonder haar eigen waarschuwing ooit te noemen.

Wat Bowers precies zei — en wanneer

De uitspraken staan niet op zichzelf. In hetzelfde jaar, in een interview met The Free Press (oktober 2021), zei Bowers: "I'm not a fan of blockade at Tanner 2 anymore, I really am not." Op een evenement van Duke University uitte ze soortgelijke zorgen over de vraag of jongeren "nog seksuele bevrediging zouden kunnen bereiken" en benadrukte ze dat dit van belang is voor latere intieme relaties. Dit zijn geen terloopse opmerkingen van een willekeurige arts: Bowers is een van de bekendste genderchirurgen ter wereld en werd twee jaar later voorzitter van precies de organisatie die de standaarden voor deze zorg schrijft.

In haar NYT-opiniestuk van april 2023 schreef Bowers dat vroegere interventie "de gendertransitie voor tieners makkelijker zou maken" en bagatelliseerde ze zorgen over botdichtheid door te stellen dat die "weer normaal kan worden zodra de puberteit hervat wordt". Over de seksuele gevolgen die ze twee jaar eerder zelf op nul schatte, repte ze met geen woord. Toen Fox News haar confronteerde met de tegenstelling, ontkende Bowers een koerswijziging: "My view of puberty blockers has never wavered — they are safe and reversible." Die uitspraak staat op gespannen voet met haar eigen woorden uit 2021, die zwart op wit zijn vastgelegd op een bijeenkomst van een academisch ziekenhuis.

Waarom dit meer is dan een citaat uit het verleden

Het gaat hier niet om een kleine nuanceverschuiving. Onvruchtbaarheid en verlies van seksuele functie na blokkade gevolgd door kruishormonen zijn juist twee van de gevolgen die het minst goed worden uitgelegd aan kinderen en ouders — omdat ze abstract zijn, ver in de toekomst liggen en moeilijk voorstelbaar zijn voor een elfjarige. Geldige informed consent vereist nu juist begrip van precies dít soort onomkeerbare gevolgen. Als de voorzitter van de organisatie die deze zorg internationaal standaardiseert zelf twijfelde aan de omkeerbaarheid van blokkade — en die twijfel vervolgens uit haar publieke betoog liet verdwijnen — dan raakt dat niet alleen haar eigen geloofwaardigheid, maar de informatie die aan elk kind en elke ouder wordt voorgehouden.

Dit patroon staat niet op zichzelf binnen WPATH. Eerder onthulden de WPATH Files al hoe de organisatie zelf bewust een ondergrens voor de leeftijd van chirurgische ingrepen liet vallen ondanks interne twijfel, en detransitioners beschrijven keer op keer dat artsen hen alleen het positieve verhaal vertelden. Bowers' eigen omgang met haar 2021-waarschuwing volgt hetzelfde patroon: interne kennis van risico's die niet doorklinkt in wat patiënten, ouders en verwijzers te horen krijgen.

Wat dit betekent voor de medische onderbouwing

Voor zorgverleners die zich beroepen op WPATH's Standards of Care als wetenschappelijke autoriteit, is dit een relevant gegeven: de huidige voorzitter zelf sprak in niet mis te verstane bewoordingen twijfel uit over de omkeerbaarheid van blokkade bij jonge kinderen, om die twijfel twee jaar later in een prominent opiniestuk te laten verdwijnen. Endocrinoloog Michael Laidlaw wees al eerder op de onvoldoende onderbouwing van de veiligheid van deze behandelingen bij kinderen — Bowers' eigen woorden uit 2021 bevestigen die zorg vanuit onverwachte hoek: die van de chirurg die de ingrepen zelf uitvoert.

Zolang de voorzitter van de belangrijkste richtlijngevende organisatie haar eigen, publiek uitgesproken twijfel niet erkent, blijft de vraag onbeantwoord die voor ouders en verwijzers het meest telt: welke informatie krijgt een kind vandaag te horen — de waarschuwing van 2021, of de geruststelling van 2023?

Bronnen

• Fox News, "Influential trans care doctor once warned puberty blockers could cause permanent sexual dysfunction" (auteur onbekend), gepubliceerd 3 mei 2023: foxnews.com
• Marci Bowers, opiniestuk, The New York Times, april 2023 (via bovenstaand Fox News-artikel geciteerd)
• Puberteitsblokkers.nl, "Informed consent en puberteitsblokkers": puberteitsblokkers.nl

Bram Kortekaas

Redactie