Rechter weigert claim van detransitioner te herstellen — ondanks wet die haar net méér tijd gaf

Een Amerikaanse rechtbank kreeg in 2025 een wet in handen die specifiek was bedoeld om mensen als Prisha Mosley een eerlijke kans te geven: meer tijd om artsen aan te klagen voor de gevolgen van een gendertransitie die zij als minderjarige onderging. Toch weigerde de rechter in haar eigen zaak die wet toe te passen. Op 29 september 2026 buigt het hof van beroep van North Carolina zich over de vraag of dat terecht was — een zaak die relevant is voor iedere zorgverlener die betrokken is bij informed consent in de genderzorg.

Wat Mosley overkwam

Prisha Mosley, inmiddels 28 en moeder, kreeg volgens Fox News op haar zeventiende hormoontherapie voorgeschreven en onderging op haar achttiende een dubbele mastectomie. Enkele jaren later detransitioneerde zij. In haar rechtszaak — Mosley v. Emerson et al. — stelt zij dat de behandelend zorgverleners, onder wie plastisch chirurg Eric Emerson, medeoprichter van een non-profitorganisatie voor transgenderzorg, haar onjuist voorlichtten: haar zou zijn verteld dat zij van geslacht kon veranderen en bijwerkingen zouden zijn verzwegen. Zoals Mosley het zelf verwoordt: "I'm a mammal, a human, so I wasn't able to change sex. I didn't need to change sex because that's not possible." Een rechter oordeelde eerder dat haar fraudeclaim inhoudelijk merite had, voordat de zaak alsnog strandde op een procedurele grond.

De wet die haar net méér tijd gaf

Net als in Nederland kent medische aansprakelijkheid in de Verenigde Staten een verjaringstermijn: claims moeten binnen een beperkt aantal jaren na de behandeling worden ingediend. Mosley's oorspronkelijke malpractice-claim werd om die reden afgewezen. Het parlement van North Carolina greep vervolgens in: in juli 2025 nam de wetgevende macht wetsvoorstel HB 805 aan, dat de verjaringstermijn voor malpractice-claims die voortvloeien uit een gendertransitieprocedure verlengt tot tien jaar. Gouverneur Josh Stein legde een veto op de wet, maar het parlement stemde het veto op 29 juli 2025 weg — met 72 tegen 48 stemmen in het Huis en 30 tegen 19 in de Senaat, zo blijkt uit de officiële samenvatting van het wetsvoorstel. Voor Mosley leek dit de deur te openen om haar afgewezen claim opnieuw voor te leggen.

De rechter die alsnog nee zei

Die deur bleek dicht te blijven. Ondanks de nieuwe wet weigerde de behandelend rechter in augustus 2025 om Mosley's medische-aansprakelijkheidsclaim te herstellen, en kende hij bovendien een zogeheten summary judgment toe tegen haar afzonderlijke fraudeclaim — waarmee die zaak zonder inhoudelijke zitting werd beëindigd. Het is precies dat oordeel waartegen Mosley nu in beroep gaat: niet de vraag óf de wet gold, maar de vraag waarom een rechter een wet die de wetgever expliciet voor gevallen als het hare had aangenomen, toch niet op haar zaak toepaste.

Wat het hof op 29 september moet beslissen

Het North Carolina Court of Appeals hoort op 29 september 2026 de mondelinge argumenten in het hoger beroep. Kern van de zaak is of de rechtbank de bedoeling van de wetgever correct heeft toegepast, en of Mosley alsnog een inhoudelijke behandeling van haar malpractice- en fraudeclaims krijgt. Een uitspraak wordt niet op dezelfde dag verwacht; deze zaak wordt in de Amerikaanse pers gevolgd als een testcase voor tientallen vergelijkbare detransitie-claims die wachten op de uitkomst.

Waarom dit relevant is voor genderzorgverleners

Los van de uitkomst laat de zaak-Mosley twee dingen zien die verder reiken dan North Carolina. Ten eerste: een verjaringstermijn is geen technische formaliteit maar kan bepalend zijn voor of een patiënt ooit een rechter over de inhoud van haar klacht hoort — de bredere juridische aansprakelijkheid van zorgverleners in de genderzorg hangt in de praktijk vaak af van dit soort procedurele hobbels, niet van de sterkte van het onderliggende verhaal. Ten tweede: Mosley's verwijt dat haar niet volledig is voorgelicht over de onomkeerbaarheid van een dubbele mastectomie op jonge leeftijd, staat niet op zichzelf. Ook detransitioner Kyla Gillespie vertelde eerder dat artsen haar alleen het positieve verhaal over transitie voorhielden. Wie meer wil weten over wat zo'n ingreep op langere termijn betekent, vindt een overzicht van de onomkeerbare gevolgen van geslachtstransitie op transspijt.nl. Voor Nederlandse zorgverleners is de les niet dat elke claim gegrond is, maar dat een dossier waarin twijfel, alternatieven en onomkeerbaarheid aantoonbaar zijn besproken, het beste — en wellicht enige — verweer is tegen precies dit soort zaken.

Bronnen

Fox News, Robert McGreevy, "Detransitioner takes malpractice fight to appeals court after North Carolina law change", 5 september 2026: foxnews.com.
North Carolina Health News, "Lawmakers override Gov. Stein's vetoes of bills that have health policy implications", 30 juli 2025: northcarolinahealthnews.org.
Legislative Reporting Service (UNC School of Government), officiële samenvatting van wetsvoorstel H805 (zittingsjaar 2025-2026): lrs.sog.unc.edu.